Mei 1940: Nederlandse militairen plaatsen springstof onder de Geulbrug bij de Tolhuisstraat. De brug wordt op 10 mei 1940 opgeblazen;
Vijf minuten voor vier in de ochtend van 10 mei 1940.
Overal klinken langs de grens fluitsignalen; de hemel wordt verlicht met lichtspoormunitie; sommige mensen denken nog aan een of ander
dorpsfeest of kermis met bijbehorend vuurwerk. De Nederlandse grensbewakingstroepen slapen, op een paar schildwachten na. “Wat voeren die Duitsers nu weer uit”, vraagt men zich af. Na acht maanden mobilisatie zijn de grenswachten wel wat gewend aan de overzijde. Het drukke gedoe aan de andere kant van de grens doet ze niet zo erg veel meer. De legerleiding en de regering hebben immers verzekerd dat de neutraliteit niet door de Duitsers geschonden zal worden. Maar dit keer is het ernst: de lichtspoormunitie wordt afgewisseld met
scherp; de kogels vliegen de grenswachten om de oren. De oorlog is begonnen. Wat merkte men in Schin op Geul van het oorlogsbegin en al de troepenbewegingen?
Louis Pasmans kon zich de inval van de Duitsers nog goed voor de geest halen. Hij woonde destijds in de Tolhuisstraat bij de Geulbrug rechts naast het tolhuis. Hij geeft het volgende relaas:
Toen de oorlog begon op 10 mei 1940, de vrijdag voor Pinksteren – het was prachtig weer – is de brug opgeblazen. Ik zat gewoon aan de tafel in de grote kamer aan de kant van de Geul. Moeder had spek met ei gebakken, zoals toen gebruikelijk was ’s morgens, een flink ontbijt. Toen ik aan het eten was kwam Niek Kaptein naar binnen vliegen. “Binnen vijf minuten moeten jullie hier weg zijn”. Dat ei bleef dus liggen. We moesten alle vensters open zetten. Ik had nog snel aan de achterkant wat kleren naar buiten gebracht en over de heg gehangen. Toen de vijf minuten om waren moesten we weg. Ik nam de fiets mee, dan had ik tenminste nog wat. We moesten richting Strucht. Van de Duitsers was nog niets te zien, alleen die vliegtuigen, die heel laag over kwamen. Waarschijnlijk hadden ze bericht van Heerlen of Kerkrade gekregen dat de Duitsers eraan kwamen. De fiets gepakt en weg. Toen we bij Frans Coumans¹ waren riepen ze opeens: “Dekken”. We moesten ergens achter kruipen of op de grond gaan liggen en een minuut daarna vlogen de brokstukken van de brug de lucht in, zo hoog als de kerktoren. Die brug was natuurlijk veel te zwaar beladen geweest met dynamiet. Moeder ging naar Strucht, naar Erven, en ik zei tegen haar: “Ik ga even kijken hoe het met het huis is”. Ik pakte de fiets en ging via de Rijksweg over de andere brug. Boven aan de berg, waar nu de pastoor woont, daar stond een barricade. Daar hadden ze rioleringsbuizen naast elkaar gezet, gevuld met zand of beton. Ik gooide mijn fiets over de barricade heen en fietste de berg af. Toen ik bij ons huis kwam: wat een ravage zeg. Er zat geen venster meer in. De deuren hingen schots en scheef. De plafonds lagen overal. Mijn ei lag tussen de rotzooi van het plafond. Er was geen kamer meer te gebruiken. Toen ben ik maar terug gegaan. De brug was helemaal kapot. De kapotte brug was in het midden helemaal geknikt en doorgebroken. Dat stuk lag in de Geul. Ik kon toch niks meer doen, ik wist hoe het er uitzag en terug……….. ik ging dus maar weer
Foto: Sjeng (Jan) van Weersch op de opgeblazen Geulbrug met boven hem de houten noodbrug.
Geraadpleegde bronnen: Oorlogsherinneringen 1939-1945, Heemkundevereniging Schin op Geul
Zijn er (oud)inwoners die nog informatie, foto’s of andere documentatie over de mobilisatie, oorlog of bevrijding hebben?
Neem dan contact op met de Heemkundevereniging (vzt@heemkundesjin.nl of met John van Weersch 06-1890 2051.
¹ Frans Coumans woonde aan de Breeweg 11 en had daar samen met zijn vrouw Els Café het Geuldal.
