Bouw kazemat in weiland aan de Geulbrug bij Panhuis/Valkenburgerweg. Deze kazemat maakte onderdeel uit van de Vertragingslijn van de Nederlandse Geul-linie.
Voordat in 1939 de algemene mobilisatie werd afgekondigd, was Nederland al begonnen met aanbrengen en vernieuwen van verdedigingslinies. De oorlogsdreiging werd steeds groter en de Duitse oorlogsindustrie draaide op volle toeren. Nederland wilde zich politiek en militair opstellen zoals het dat in de Eerste Wereldoorlog had gedaan.
Neutraliteit was nog steeds het hoogste goed en men geloofde heilig in internationale verdragen, ook al had Hitler laten zien dat verdragen niet veel waarde hadden.
Vanaf 1935 tot 1940 werden in de nabijheid van de Geul, in het kader van de Nederlandse grensverdediging, een aantal kazematten gebouwd. Deze
kazematten maakten onderdeel uit van de Vertragingslijn van de Nederlandse Geul-linie. De linie bestond uit een beperkt aantal kazematten.
De meeste werden gesitueerd op de linkeroever van de Geul en bestreken het rivierdal in oostelijke richting.
In ons dorp werden drie kazematten gebouwd: – in het weiland bij de geulbrug Panhuis/Valkenburgerweg (voor de loods van Houthandel Lemmens); – op het huidige Ljubljanaplein naast het gemeenschapshuis; – in de talud bij de kerk (het huidige monument met het Orpheus-beeld).
De kazematten werden voornamelijk gebouwd door militaire arbeidskrachten. Het was een grote krachtsinspanning, want zoals op de foto te zien is, moest nagenoeg alle werk met de hand gedaan worden. Nadat het fundament was uitgegraven kon de bekisting gemaakt worden. Hierna werd gestart met het ijzervlechtwerk en het storten van het beton.
Er werd niet bezuinigd op ijzer en cement, want de kazemat moest stevig genoeg zijn om de soldaten te beschermen tegen de vijandelijke beschietingen.
Voor zover bekend omvatte de Geul-linie Zuid Limburg een veertigtal kazematten. Helaas heeft deze verdedigingslinie de Duitse opmars op 10 mei 1940 weinig tot geen weerstand kunnen bieden. De verdedigers in Schin op Geul hebben gedaan wat mogelijk was. Ze wisten de vijand enige tijd op te houden en enkele verliezen toe te brengen. De kazematten waren op enig moment een “sta in de weg” voor verdere uitbreiding van ons dorp. In de jaren zestig kwamen soldaten van de genie met pneumatische hamers de kazematten opruimen. Maar bij deze werkzaamheden bleek hoe stevig deze bunkers gebouwd waren. De kazemat bij de geulbrug aan de provinciale weg werd, met veel zweet
en inzet van zwaar materieel, helemaal opgeruimd. Daarna was de kazemat bij de geulbrug aan de Tolhuisstraat aan de beurt. Deze stond aan de achterzijde van het oude gemeenschapshuis “de Baraque” waar nu het Ljubljanaplein is. Het bleek echter zo’n moeilijke en zware klus, dat besloten werd om deze kazemat maar gedeeltelijk af te
breken.
De derde kazemat, gelegen bij de kerk, is sinds 1967 een monument geworden. De gevel van de bunker is bekleed met marmer en vormt sindsdien de achtergrond van het Orpheus-beeld. Zo kreeg een oorlogsbunker een vredesfunctie, een verbroederingsmonument tussen Schin op Geul en de steden Kranj en Ljubljana in Slovenië.
Heeft u nog meer informatie of foto’s over de kazematten in ons dorp,
neem dan contact op met de Heemkundevereniging (vzt@heemkundesjin.nl of met 06-1890 2051).
