Schoolklas 1950 op de speelplaats van de oude school aan de Hoogbeek met Juffrouw Welters.
Op de foto een groep jongens die in 1950 in voorbereiding was voor hun Eerste Heilige Communie. Waarom er geen meisjes op de foto staan is niet bekend, terwijl zij ook in dat jaar hun eerste communie vierden. Onbekend waarom enkel de jongens op de foto gingen? Of is er ook een aparte foto van de meisjes? Zo ja, wie heeft deze nog? In ons dorp was rond 1950 de voorbereiding op de Eerste Heilige Communie (EHC) een diepgeworteld, bijna ritueel proces, waarbij het hele gezin en de hele dorpsgemeenschap betrokken was. Het was niet zomaar een kerkelijke gebeurtenis, maar een soort overgangsrite waarbij het kind “verstandig genoeg” geacht werd om Jezus in hun hart te ontvangen. Het was het moment waarop het kind werd opgenomen in de geloofsgemeenschap én in de volwassen wereld met verantwoordelijkheid en plichtsbesef. Aan de EHC ging een maandenlange voorbereiding vooraf, zowel op school als in de kerk. De kinderen werden intensief voorbereid door de pastoor en de meester of juffrouw. In de catechese-les leerden ze over Jezus, de betekenis van de hostie en hoe ze moesten biechten. Vooraf aan de EHC werd ook gebiecht om vergeving van de kleine zonden die een kind van zeven of acht jaar zou hebben begaan. Dat werd gezien als de noodzakelijk reiniging van het kinderzieltje. In onze huizen was het katholieke geloof ook nadrukkelijk aanwezig in de vorm van diverse religieuze symbolen, zoals kruisjes met palmtakjes, wijwaterbakjes, prenten met religieuze afbeeldingen uit de bijbel, rozenkransen, enz. De aanwezigheid van dit rijke roomse leven moest het gezin en in het bijzonder het kind helpen bij de religieuze ontwikkeling en de voorbereiding op de EHC. Maar naast de geestelijke ontwikkeling was er ook aandacht voor kleding en feestelijk vertoon want de EHC was een grote feestelijke gebeurtenis in het leven van een kind.
In de naoorlogse jaren hadden de gezinnen het financieel niet al te breed, maar het communiefeest werd gevierd binnen de financiële mogelijkheden die het gezin had. De meisjes en jongens werden in nieuwe communiekleren gestoken die meestal door een kleermaakster of zelf gemaakt werden. Voor de jongens was dat vaak het traditionele matrozenpakje en voor de meisjes een witte jurk met een bloemenkransje of een kroontje in het haar.
De Eerste Heilige Communie werd in ons dorp traditioneel op Hemelvaartsdag gevierd. Op donderdagmorgen verzamelden de kinderen en hun ouders op het schoolplein aan de Hoogbeek. Samen met de fanfare ging men in optocht naar de kerk. In de Hoogmis van 10:00 uur ontvingen de kinderen voor het eerst de communie. Tijdens deze mis werd er door de kinderen gezongen en werden teksten voorgelezen.
Dit alles was van te voren natuurlijk goed voorbereid door de juffrouw of meester, want in de maanden voorafgaande aan de EHC waren de kinderen al vaak naar de kerk geweest om te oefenen. Na de mis volgde thuis een bescheiden maar betekenisvol feest met het gezin, familie en buurtgenoten. Het communiekantje ontving dan ook de gebruikelijke cadeautjes zoals een rozenkrans, kerkboekje of een dejeuneetje (kopje, schoteltje en bordje met vaak een religieuze afbeelding). Natuurlijk is er gedurende de jaren veel veranderd in de viering van de EHC. Van klein familiefeest thuis, met religieuze cadeautjes tot groot feest met catering, springkussen en fotoshoots en veel cadeaus in de vorm van fiets, geld en speelgoed. Het communiefeest is geëvolueerd van een diep religieus feest naar een cultureel en familiaal gebeuren met religieuze elementen. Wel een moment van religieuze verbinding, maar de invulling is veel breder en wereldser geworden. Door de sluiting en het verdwijnen van de Basisschool uit ons dorp is ook de voorbereiding op de EHC deels uit ons dorp verdwenen. Na de schoolsluiting hebben we nog maar enkele Eerste Heilige Communievieringen in ons dorp mogen beleven.
Op de foto:
1. Sjir van den Hove 9. Jan Knubben 17. Frits Vanmeulebrouk
2. Hub Bock 10. Pierre Straaten 18. Jo Winthagen
3. …. Lipsch 11. Jean Bemelmans 19. ….. Keulers?
4. Ton Lemmens 12. Theo Salden 20. …… Pieters (Ransdaal)?
5. ? 13. Jean Marcus 21. Hub Pieters (Ransdaal)
6. Sjef Swillens 14. Wiel Gerards 22. ?
7. ….. Pieters (Ransdaal) 15. Harrie Frijns 23. Juffrouw Welters
8. Zef Lemmens 16. Hub Schrijen
