Circa 1935 levert graanhandel Schryen Tychon uit Simpelveld zakken met graan bij de Schaloensmolen, die geëxploiteerd werd door de fam. Willems uit Oud-Valkenburg.
De Sjloensmeule – Het kloppend hart van Oud-Valkenburg en Schin op Geul. Lang geleden, toen de heuvels van Zuid-Limburg nog fluisterden van Spaanse overheersing en boeren hun graan met ossenkarren vervoerden, stond er aan de voet van Kasteel Schaloen een trotse watermolen: de Sjloensmeule. Gebouwd tussen 1661 en 1665, in opdracht van Gerard Ernest Hoen van Cartils, de toenmalige kasteelheer. Deze molen was meer dan een werktuig – het was een plek van ontmoeting, verplichting en gemeenschap. De Sjloensmeule was een zogenaamde banmolen. Dit was een vorm van feodale belasting en controle. Dat betekende dat boeren uit Oud-Valkenburg en Schin op Geul verplicht waren hun graan hier te laten malen. Dus geen vrije keuze, maar een feodale plicht. De molen is gebouwd van Limburgse mergelsteen en ligt aan een tak van de Geul, de Molenbeek, die in de 16e eeuw zelfs de hoofdtak van de Geul was. Omstreeks de wisseling van de 17e en 18e eeuw werd de bestaande molen vernieuwd en kreeg hij zijn huidige vorm, die opvalt door de fraaie lijnen. Op een sierzuiltje tegen de voorgevel staat het jaartal 1699. Ernaast, onder een muuranker bevindt zich een tableau met het chronogram “proteCtor et reCtor noster esto DoMlne” hetgeen wil zeggen: “heer wees onze beschermer en onze gids”. De hoofdletters geven het jaartal 1701. Kort voor de Franse tijd was graaf Maximiliaan Henri Laurens Hoen van Cartils eigenaar van het kasteel, de molen en alle andere aanhorigheden. Zijn dochter Philipine Marie Thérèse Francoise Jeanne van Cartils trouwde in 1807 met Ladislas de Villers Masbourg, waardoor het kasteel in deze Belgische familie kwam. In 1933 kwamen kasteel en molen in het bezit van Charles Ghislain Joseph Antoine de Villers Masbourg, gehuwd met Marie Thérèse Blanche Josephine Ghislaine de Meëus. Hij overleed in 1940, waarna zijn echtgenote en twee dochters kasteel Schaloen en de molen erfden. In 1969 verkochten zij het aan de gemeente Valkenburg. De gemeente verkocht het kasteel daarna weer met uitzondering van de molen en de omliggende gronden. De molen werd op het einde van de jaren vijftig stilgelegd.
De laatste molenaar was Victor Willems, die in 1954 de pacht opzegde. Daarna werd de molen nog 5 jaar gebruikt door de gebr. Spierts uit Mamelis, voor het malen van bakgoed en voergraan.
In 1972 begon een nieuw hoofdstuk voor de molen. De gemeente verhuurde de molen met de gronden aan het Instituut voor
Natuurbeschermingseducatie (IVN), afdeling Valkenburg. Deze startte met de aanleg van de heemtuin Sjloensheim. Sindsdien opent de molen zijn deuren voor bezoekers, als een levend monument van het verleden. Vandaag de dag staat de Sjloensmeule daar nog steeds, wit geverfd en gebouwd van mergel, als een stille getuige van eeuwenoude tradities. Wie goed luistert, hoort misschien het zachte klotsen van water, alsof de molen nog altijd maalt – niet langer graan, maar herinneringen.
Op de foto: zittend op de vrachtwagen Alex Willems; deuropening beneden Rosalie de Macker (echtgenote van Pierre Willems); deuropening boven vermoedelijk Pierre Willems.
Heeft u meer informatie, verhalen of oude foto’s over de molen, kasteel Schaloen en omgeving? Laat het ons weten via vzt@heemkundesjin.nl of neem contact op met de heemkundevereniging (06-1890 2051).
