Heemkundevereniging Schin op Geul

Dorpskalenderfofo augustus 2025

en

1 augustus 2025

Medio 2000 begint de sloop van de gebouwen van de oude zagerij Lemmens aan de Valkenburgerweg in Scheumer (Schoonbron) Houtzagerij Lemmens.

Ruim twee honderd jaar geleden begon een van de voorvaderen Lemmens met het timmer vak. Hij maakte van alles, zoals kinderledikantjes, meubels, kozijnen, deuren, zelfs houten wasmachines en lijkkisten en verder alle boerengerief zoals eggen, karren, ploegstaarten, houten harken, varkenstroggen, melkstoelen enz. Voor dit alles waren velerlei soorten hout nodig en dus werden er bomen gekocht bij de mensen van het dorp en daarbuiten. In de maanden december tot en met maart werden die bomen dan met de bijl gekapt, omdat er dan het minste vocht in de stam zat. Dit was niet alleen zwaar werk, maar er kwam ook veel vakkennis bij kijken. Vervolgens werden de stammen met de “trèkbal” (mallejan) naar huis vervoerd. Daar werden ze op speciale bokken twee meter omhoog gewerkt, met wiggen vastgezet en dan met de grote kraanzaag (met een blad van 20cm breed en ruim twee en een halve meter lang) in planken of andere dikten gezaagd. Hierbij stond een persoon boven op de boom, die de zaag omhoog moest trekken en de andere die onder de boom stond moest de zaag naar beneden trekken. Was zo’n boom helemaal gezaagd dan legde men deze planken weer in dezelfde volgorde op elkaar met latten ertussen om ze zo door wind en zon te laten drogen. Voor ieder centimeter dikte rekende men op een jaar droogtijd. 

Het was zeer tijdrovend en zwaar werk. Leo Lemmens, geboren 14 december 1898 te Schin op Geul was de vijfde generatie Lemmens die in de houtbranche zijn kost verdiende. 

Hij volgde zijn vader op als timmerman en was een vooruitstrevende man. Hij had gezien dat er wel brood zat in de houthandel, maar dat zagen met de hand beviel hem niet. In 1933 bouwde hij in Scheumer op de hoek Eikenderweg/Provinciale weg een loods en kocht een zaagmachine met elektromotor. Hij gaf de voorkeur aan de raamzaag die als voordeel had dat die zaag met een horizontale snede naar beide kanten kon zagen. Na de bevrijding kwamen de Amerikaanse troepen met mooie beuken en andere boomstammen vanuit Duitsland om ze bij zagerij Lemmens in balken te laten zagen. Die hadden ze nodig voor het leggen van noodbruggen. Dit zagen was een lucratieve bezigheid, want de restanten namen ze niet mee en daar zat toch heel wat goed hout bij. 

Men sprak geen Engels, dus ging de communicatie vaak met handen en voeten. Het kostte Lemmens vaak een zaagblad, omdat veel van die bomen in de vuurlinie hadden gestaan en soms doorzeefd waren met splinters van granaten. Leo Lemmens bouwde een grote opslagloods langs de Provinciale weg om het gezaagde hout te laten drogen. In 1958 werd de eerste opslagloods voor hout gebouwd in de Eikenderweg en begin 60jaren kwamen de eerste loodsen op het perceel langs de Geul. In de zestiger jaren kwamen er steeds meer tropische houtsoorten in Europa op de markt tegen een prijs die het bijna niet meer lonend maakte om nog op de ouderwetse manier door te gaan met zagen. Begin zeventiger-jaren van de vorige eeuw begonnen Leo en zoon Lambert samen de invoer van Frans-eiken. Dat werd hier gezaagd, gedroogd en na de opslag verkocht. In 1983 namen Lambert en zijn broer Leo het bedrijf van hun ouders over. Ze bouwden op het terrein aan de Geul een paar mooie loodsen ter vervanging van de bestaande zagerij. Het lied van de oude zaag verstomde en in 1985 ging de zagerij op slot. Er verdween weer een stukje oud vakmanschap uit ons dorp, maar de zesde generatie Lemmens heeft er een zeer moderne houthandel voor in de plaats gerealiseerd. De oude zagerij met opslag werd verkocht en verdween medio 2000 uit het dorpsbeeld om plaats te maken voor nieuwe woningen. Bron: Periodiek 15 Heemkundevereniging Schin op Geul; Zagerij Lemmens geschreven door Dré Kickken.